5. พุทธประวัติ ปราบมาร ตรัสรู้
5. พุทธประวัติ ปราบมาร ตรัสรู้
ภาพนี้แสดงเหตุการณ์สำคัญก่อนการตรัสรู้ของพระพุทธเจ้า
ส่วนบนแสดงพระโพธิสัตว์ทรงต้านทานการล่อลวงและการผจญของพญามารและเหล่าธิดามาร ส่วนล่างแสดงการตรัสรู้ใต้ต้นพระศรีมหาโพธิ์ ณ พุทธคยา พระองค์ทรงสัมผัสแผ่นดินเป็นพยาน ก่อนบรรลุพระสัมมาสัมโพธิญาณและกลายเป็นพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ผู้ตรัสรู้โดยสมบูรณ์
ประวัติและความสำคัญ
ภาพนี้ถ่ายทอดช่วงหัวเลี้ยวหัวต่อที่สุดในพุทธประวัติ หลังจากเจ้าชายสิทธัตถะทรงบำเพ็ญทุกรกิริยาเป็นเวลา 6 ปี พระองค์ทรงละแนวทางที่สุดโต่งและดำเนินตามทางสายกลาง จากนั้นประทับใต้ต้นพระศรีมหาโพธิ์ พร้อมอธิษฐานว่าจะไม่ลุกขึ้นจนกว่าจะตรัสรู้
พญามารพร้อมกองทัพมารเข้าผจญเพื่อขัดขวางการบรรลุธรรม แต่พระองค์ทรงมีชัยเหนือมาร และในคืนวันเพ็ญเดือน 6 ได้ตรัสรู้อริยสัจ 4 บรรลุอนุตตรสัมมาสัมโพธิญาณ กลายเป็นพระสัมมาสัมพุทธเจ้า
สัญลักษณ์และความหมาย
ฉากปราบมารสื่อถึงการเอาชนะกิเลส ความหลง และความยึดมั่นที่ขัดขวางการตื่นรู้ ส่วนภาพตรัสรู้แสดงพระพุทธองค์ในปางสมาธิ มีรัศมีแห่งปัญญาและเทพยดาเฝ้าสักการะ แสดงถึงการบรรลุญาณสูงสุดด้วยพระองค์เอง
เหตุการณ์นี้ได้รับการระลึกถึงในวันวิสาขบูชา ผ่านการเวียนเทียน สวดมนต์ และเจริญภาวนา การพิชิตมารจึงมิใช่เพียงเหตุการณ์ในพุทธประวัติ หากยังเป็นอุปมาถึงการเอาชนะกิเลสภายในใจ เพื่อเข้าถึงความสงบและปัญญาเช่นเดียวกับพระพุทธองค์
